Kerkenes (Pteria) Antik Kenti
Yozgat'ın Sorgun İlçesi Şahmuratlı Köyü'nde bulunan Kerkenes Dağı Antik Kenti'nde ilk yüzey araştırması çalışmaları 1993 yılında başlamış ve 2000 yılına kadar devam etmiştir. Yüzey araştırmalarının ardından 2001 yılında Geoffrey Summers başkanlığında kazı vçalışmaları başlatılmıştır. Kentin, Demir Çağı'nda MÖ 600 yıllarında Medler tarafından kurulduğu tahmin edilmektedir. Fakat 2003 yılı kazı çalışmalarında Frigce yazıtlar ele geçmiştir. Bu yaztlar, kentin bir Frig yerleşimi olabileceğini de göstermektedir. Kentin etrafını çevreleyen sur duvarları yaklaşık 7 kilometredir. Antik kaynaklarda Pteria olarak kaydedilen kentin burası olduğu sanılmaktadır. MÖ 547 yılında Persler tarafından kent zapt edilmiş halkı esir alınarak kent yakılmış ve surları yıkılmıştır. Yerleşim alanı kamu yapıları ve sivil yapı adaları ile gelişmiş bir su toplama ve kullanma sistemi içermektedir. Kazı çalışmaları sırasında bulunan bir mobilyaya ait fildişi süsleme parçası şu an Ankara Anadolu Mdeniyetler Müzesi'nde sergilenmektedir. Antik kent yakılıp yağmalandığı için nitelikli kültür varlıklarına nadir olarak rastlanmaktadır. Tahminler ve elde edilen bazı verilere göre MÖ 3.-2. yüzyıllara ait bazı Galat mezarları da Bizans Dönemi'nde soyulmuş ve değerli parçalar yağma edilmiştir. Kentin önemli özelliklerinden biri de çabuk bozulabilen kumtaşı denilen bir çeşit taşın mimari, heykeltıraşı ve yazıtlarda çok sık kullanılmış olmasıdır. Sonuç olarak Orta Anadolu’nun en büyük antik yerleşimlerinden biri olan Kerkenes Dağı kentindeki kazı ve araştırmalar bölge tarihinin aydınlatılmasına katkıda bulunmaya devam edecektir.
Burada önceleri egemen olan Asur İmparatorluğu MÖ 612 yılında, Med ve Babillilerin ortak saldırısına yenik düştü. Medler imparatorluklarını Anadolu yüksek platosu boyunca, batıya Kızılırmak’a doğru genişlettiler ve Kerkenes Dağı üzerinde, Herodotos'dan edinilen bilgilere göre Pteria adıyla anılan yeni büyük bir şehir kurdular. Yine Herodotos’a göre, Medler ile Lidyalılar arasında yıllardır uzayıp giden savaşın altıncı yılında, muharebe bütün şiddetiyle devam ederken tıpkı Thales’in o yıl için tahmin ettiği gibi gün geceye döner. Sonradan “Güneş Tutulması Muharebesi” olarak adlandırılacak bu olay, MÖ 585 yılının 28 Mayıs günü meydana gelir. Kilikyalılar ve Babiller’in arabuluculuğuyla imzalanan barış antlasması ile sınırlar tekrar belirlenir ve antlaşma karşılıklı kız alıp verme ile sağlamlaştırılır.
Heredotos’a göre, Med şehri Pteria orta Kapadokia bölgesinin savunması en güçlü şehridir. Bu sur duvarlarının gerçek boyutları, Lydia Kralı Kroisos tarafından şehir yakıldığından ve güçlü taş duvarı en azından kısmen yıkıldığından beri ilk kez 1999 yılında ortaya çıkarıldı. Kroisos, Delphoi’deki meşhur kehanet merkezine Kızılırmak'ı geçtiği takdirde ne olacağını sorar ve karşılığında "güçlü bir imparatorluk yok olacak” cevabını alır. Tanrıların belirgin desteği eşliğinde, ordusuyla doğuya yönelen Krezüs Pteria'yı ele geçirir ve şehir halkını tutsak eder. Böylece Pers kralı Büyük Kiros'un öfkesini üzerine çeker. MÖ 547 yılında Lydia ve Pers orduları Pteria yakınlarında karşılaşır, fakat yenişemezler. Kroisos başkenti Sardeis'e dönerken o yıl içerisinde başka savaş beklememektedir. Fakat Büyük Kyros, söz konusu kralın peşine düşer ve Lydia başkenti Sardeis’i zapt eder. Kehanet gerçekleşmiştir, Kroisos güçlü bir imparatorluğu yok etmiştir.
https://anatolianscripts.com/script/kerkenes-frig-yazitlari/
https://sciences.ucf.edu/anthropology/kerkenes/bibliography/
https://sciences.ucf.edu/anthropology/kerkenes/bibliography/
https://anatolianscripts.com/script/kerkenes-frig-yazitlari/
https://anatolianscripts.com/media/kerkenes4.jpg
